• II Forum Suwerenności Żywnościowej

Fundacja Strefa Zieleni, propaguje trwały, zrównoważony rozwój ekonomiczny, społeczny i ekologiczny.

Wartościami, które są nam bliskie są równość i sprawiedliwość społeczna, rozwój społeczeństwa obywatelskiego i demokracji uczestniczącej, zwalczanie wszelkich form dyskryminacji, wolność światopoglądowa, rozdział Państwa od Kościoła, wolność słowa i wolny obieg informacji, społeczeństwo oparte na wiedzy.

Chcemy wspierać działania na rzecz budowy zielonej gospodarki - tworzenia nowych, wysokiej jakości miejsc pracy, rozwój energetyki odnawialnej, transportu publicznego oraz energooszczędnego budownictwa. Bliskie są nam idee społecznej odpowiedzialności biznesu, zielonej reformy podatkowej, wysokiej jakości polityki społecznej oraz usług publicznych.

Organizujemy debaty i wystawy, informujemy o najważniejszych działaniach obywatelskich, wydajemy publikacje, a nasi ludzie prezentują ekopolityczną wizję świata w mediach i na ulicach.

Zapraszamy na naszą stronę internetową!

Updated by @StrefaZieleni

Najnowsze wpisy:

Paź25

„Sprawiedliwa i zdrowa żywność” na ZLU 2019

Dlaczego potrzebujemy zmian systemu żywienia ?

Produkcja i konsumpcja żywności w znacznym stopniu przyczyniają się do zmian klimatu, gdyż emisje gazów cieplarnianych z nimi związane szacowane są od 30 do 70% wszystkich emisji, w zależności od tego czy uwzględniamy tylko emisje bezpośrednie czy również emisje wszystkich powiązanych usług i aktywności.

Uprzemysławiane w bardzo szybkim tempie rolnictwo wyjaławia gleby i zanieczyszcza wody gruntowe. Dotyczy to zarówno hodowli zwierząt jak i uprawy roślin, służących w przeważającej większości produkcji pasz dla miliardów konsumowanych przez ludzi zwierząt. Zanieczyszczamy przy tym środowisko i zużywamy dużą ilość energii.

Oparta na masowym użyciu chemicznych herbicydów produkcja rolna wyjaławia glebę, ale też pozbawia ważnych składników odżywczych produkty rolne. Niezrównoważona i szkodliwa dla naszych organizmów dieta wraz z innymi zanieczyszczeniami środowiska przyczynia się do rozwoju chorób cywilizacyjnych, w tym nowotworów. Hodowla przemysłowa powoduje dodatkowo nadużywanie prewencyjne antybiotyków, na które jako konsumenci mięsa się  uodparniamy.

Ale są alternatywy. Polityczna walka toczy się o transformację rolnictwa w kierunku agroekologii oraz o prawo do produkcji nasion oraz przetwarzania i dystrybucji bezpośredniej produktów przez małe i  średnie gospodarstwa rodzinne. Ważna jest przy tym różnorodność form dystrybucji żywności, szczególnie rozwój różnych uspołecznionych form sprzedaży, tzw. commons, jak spółdzielnie, kooperatywy czy Rolnictwo Wspierane przez Społeczność. Rozwijają się też inne tradycyjne formy sprzedaży bezpośredniej (w ramach tzw. krótkiego łańcucha dostaw), jak targowiska, bezpośrednie dostawy od rolnika do szkół, szpitali, domów opieki, restauracji i innych miejsc żywienia zbiorowego. Obserwujemy też rozwój indywidualnej i uspołecznionej produkcji żywności w miastach oraz inne nowatorskie formy produkcji i dystrybucji żywności –  jak najbardziej lokalne, unikając zbędnego pakowania i transportu na duże odległości.

Te wszystkie zagadnienia są przedmiotem międzynarodowego projektu Green European Foundation „Fair & Healthy Food„, w którym wraz z kilkoma zielonymi organizacjami z krajów Unii i spoza UE uczestniczy Fundacja Strefa Zieleni.

Dokument wprowadzający w te zagadnienia, zatytułowany  „Fair and Healthy Food„, napisali Kati van de VeldeDirka Holemans z Zielonego belgijskiego think-tanku Oikos.

Na Zielonym Letnim Uniwersytecie 2019 odbyła się debata plenarna w ramach tego projektu zatytułowana: Od Wspólnej Polityki Rolnej do Wspólnej Polityki Żywności, w partnerstwie z Koalicją Żywa Ziemia i we współpracy z warszawskim biurem Fundacji im. Heinricha Boella, prowadzona przez Ewę Sufin-Jacquemart.

Bo Wspólna Polityka Rolna nie wystarczy. Skierowana jest ona na zapewnienie godnych przychodów rolnikom, szczególnie tym wielkoobszarowym, natomiast nie gwarantuje dostępu do żywności dobrej jakości europejskim konsumentom, nie zapewnia też spójności między unijną polityką rolną a innymi politykami Unii: klimatyczną, handlową, zdrowia, edukacji, ochrony wód, gleb i bioróżnorodności.

Olivier de Schutter wyjaśnia i promuje agroekologię

Na początku uczestnicy obejrzeli i wysłuchali krótkie wystąpienie Oliwiera de Schuttera nt. korzyści z agroekologii w XXI w. Olivier de Schutter był specjalnym sprawozdawcą ONZ w zakresie prawa do żywności, a aktualnie współzarządza Międzynarodowym Panelem Ekspertów nt. Zrównoważonych Systemów Żywnościowych.  Specjalnie dla Green European Foundation Olivier de Schutter przedstawił w kilkuminutowej wypowiedzi czym jest agroekologia, zwracając uwagę na jej najważniejsze aspekty.

„Agroekologia polega tak naprawdę na tym”, mówi Olivier de Schutter, „by zastąpić rolnictwo oparte na intensywnym użytkowaniu energii i środków produkcji, rolnictwem opartym na intensywnym użytkowaniu wiedzy. Rolnictwem, które rozumie w jaki sposób działa natura i stara się to naśladować i wykorzystywać naturalną komplementarność między zwierzętami, roślinami a drzewami”.

Olivier de Schutter zwraca uwagę na wiele zalet agroekologii, która ma ogromne znaczenie dla środowiska, ale wpływa też korzystnie na jakość odżywiania i przyczynia się do zmniejszania ubóstwa na obszarach rolnych, gdyż:

  • jest tańsza, wymaga mniej nakładów finansowych i środków produkcji
  • nie używa nawozów syntetycznych, których produkcja jest bardzo energochłonna (zamiast tego stosuje naturalne metody zwiększania żyzności gleb poprzez płodozmiany, uprawy wieloroślinne i międzyplony z roślin motylkowych)
  • stosuje modele agroleśnictwa, które zatrzymują wilgoć w glebie, unikając kosztownych systemów irygacji
  • przywraca bioróżnorodność, żyzność i zdrowie gleb, dzięki czemu gleba m.in. może działać jako pochłaniacz CO2 przyczyniając się do zmniejszenia zagrożenia katastrofą klimatyczną
  • przyczynia się do lepszego odżywiania, bogatszej różnorodności diet i większego bogactwa składników odżywczych
  • jest lepsza dla rozwoju obszarów wiejskich i redukcji biedy na wsi, gdyż najlepiej nadaje się dla niewielkich gospodarstw rodzinnych zmniejszając zależność od nakładów zewnętrznych i wykorzystując lokalny kontekst i wiedzę.

Olivier de Schutter zwraca też uwagę na ważny fakt przyjęcia w 2018 roku przez Zgromadzenie ONZ Deklaracji praw chłopów i innych osób pracujących na obszarach wiejskich, która odzwierciedla konieczność transformacji w stronę suwerenności żywnościowej i agroekologii.

Trzeba podkreślić, że, jak mówi Olivier de Schutter, agroekologia „jest daleka od powrotu do przeszłości, jak czasem próbują  ją przedstawiać jej przeciwnicy, a jest wręcz przeciwnie tą nauką, jakiej potrzebujemy w XXI wieku, nadając priorytet efektywnemu korzystaniu z zasobów, odporności na zmiany klimatu i odbudowywaniu zdolności gleb do pochłaniania dwutlenku węgla”.

Video Olivier de Schutter (napisy PL): Video Olivier de Schutter

Atlas Rolny Fundacji im. Heinricha Boella – nie tylko dla ekspertów

Ewa Jakubowska-Lorenz z Fundacji im. Heinricha Boella w Warszawie wyjaśniła dlaczego Zielona niemiecka fundacja postanowiła do kolekcji swoich atlasów tematycznych dołączyć Atlas Rolny. Zwróciła uwagę na niski poziom świadomości i wiedzy konsumentów co do tego jak bardzo zmienił się sposób produkcji żywności, która kupują w sklepach. Atlas skierowany jest do wszystkich osób zainteresowanych rolnictwem, stanem produkcji żywności w Europie i postępującymi trendami. Ilustruje on bardzo dobrze skutki unijnej Wspólnej Polityki Rolnej pokazując jej pozytywne ale i negatywne strony oraz uwypukla i podkreśla jak konieczne są zmiany WPR dla szybkiej transformacji w kierunku rolnictwa bardziej zrównoważonego. Polska wersja atlasu zawiera zarówno analizę ogólnoeuropejską jak i rozdział poświęcony specyficznie rolnictwu i produkcji żywności w Polsce.

Koalicja Żywa Ziemia chce wpłynąć na Wspólną Politykę Rolną 2020

Agnieszka Makowska jest koordynatorką Koalicji Żywa Ziemia , koalicji kilkunastu organizacji na rzecz transformacji w kierunku agroekologii i suwerenności żywnościowej oraz zmiany Wspólnej Polityki Rolnej. Opowiedziała ona kiedy, jak i dlaczego powstała koalicja, której pierwsze zalążki powstały na Zielonym Letnim Uniwersytecie fundacji GEF w 2018 roku. W skład koalicji wchodzi dziś dwanaście organizacji łączących rolników ekologicznych z konsumentami (Kooperatywa ‚Dobrze”)  oraz z aktywistami organizacji ekologicznych i ruchem Nyeleni Polska. Koalicję łączy Manifest precyzujący jej misję i cele, a jej działania są przede wszystkim rzecznicze i promocyjno-edukacyjne.

Aktualnie główne działania koalicji skierowane są na wpływ na rząd, aby Wspólna Polityka Rolna wdrażana w Polsce po 20202 roku wspierała transformację w kierunku agroekologii, przede wszystkim rozwój rolnictwa ekologicznego i agroleśnictwa, wspierając przy tym głównie małe i średnie gospodarstwa rodzinne, a nie wielkich przemysłowców rolnych, aby nie wspierała hodowli przemysłowej zwierząt. Koalicja jest zsieciowana z podobnymi strukturami w innych krajach, w szczególności w Niemczech, Francji, Włoszech i Hiszpanii, uczestnicząc m.in. w ogólnoeuropejskiej kampanii Good Food Good Farming na rzecz innej Wspólnej Polityki Rolnej, bardziej przyjaznej środowisku, klimatowi, niedużym gospodarstwom i żywotności obszarów miejskich.

Rolnictwo ekologiczne wymaga wsparcia i promocji

Dorota Metera jest certyfikatorką gospodarstw ekologicznych, ale przede wszystkim wieloletnią działaczką na rzecz rozwoju rolnictwa ekologicznego, w kraju i na poziomie UE, gdzie jest członkinią Rady IFOAM-Organics International.

IFOAM aktywnie śledzi proces definiowania zmian w  WPR po 2020 roku, opracowało m.in. własne stanowisko w tej sprawie, które Koalicja Żywa Ziemia przetłumaczyła na język polski.

Rolnictwo ekologiczne, które bardzo szybko się rozwija w Europie Zachodniej, gdzie rynek produktów ekologicznych przekroczył już wartość 30 miliardów euro, w Polsce przeżywa odwrotny trend i od 2014 roku kurczy się co roku o ok. 6%, zarówno pod względem areału jak i ilości gospodarstw. Jest to częściowo reperowaniem patologii traktowania certyfikatu ekologicznego jako inwestycji w ziemię przynoszącej dochód z subwencji rolnej, bez produkcji żywności, jednak w dużej części ten niekorzystny dla rolnictwa ekologicznego trend odzwierciedla brak promocji produktów ekologicznych w naszym kraju oraz legislację i praktyki administracyjne niekorzystne dla rolnictwa ekologicznego.

Macedońska nadzieja na zachowanie dobrej żywności

Aleksandar Gjorgjievski, prezes macedońskiej Zielonej fundacji Sunrise (partnera projektu GEF), pracownik macedońskiego ministerstwa ds. rolnictwa, opowiedział inną historię i wizję. W Północnej Macedonii żywność jest dziś w dużym stopniu wysokiej jakości, oparta na wielkiej różnorodności warzyw produkowanych dzięki  znakomitym, bogatym w minerały glebom i sprzyjającym warunkom klimatycznym.  Produkowana jest głównie przez niewielkich producentów i sprzedawana w niewielkich sklepikach i na licznych „zielonych targowiskach”. Jednakże od dłuższego czasu w dolinach rozwijają się konwencjonalne uprawy z użyciem chemicznych środków produkcji, które zaopatrują, wraz z żywnością z importu, supermarkety w dużych miastach. Macedonia od wielu lat aspiruje do członkostwa w Unii Europejskiej wdrażając kolejno wszelkie wymagane reformy, wreszcie budując kompromis z Grecją w sprawie nazwy kraju. Macedońska Zielona partia DOM (mająca swoich przedstawicieli w parlamencie i uczestnicząca w wielopartyjnej koalicji rządzącej), uważnie śledzi zmiany w unijnej WPR, z nadzieją patrząc na jej ewolucję, dającą krajom członkowskim większą swobodę, a jednocześnie narzucając ambitne cele klimatyczne i środowiskowe. Zieloni macedońscy liczą na to, że gdyby akcesja Północnej Macedonii się w końcu powiodła, zmniejszone będzie ryzyko rozwoju dalszego uprzemysłowienia macedońskiego rolnictwa i dzięki dopłatom unijnym rozwinie się certyfikowane rolnictwo ekologiczne.

Późniejszy wywiad z Aleksandarem Giorgjievskim w Zielonych Wiadomościach:  http://zielonewiadomosci.pl/tematy/rolnictwo/macedonia-polnocna-kraj-szczesliwych-krow-i-owiec/

Wspólna Polityka Żywności jest szansą na przyspieszenie transformacji agroekologicznej

Niestety wystąpiły przeszkody z ostatniej chwili i nie udało się do nas dojechać Katarzynie Jagiełło z Greenpeace, która miała nam pogłębić wiedzę na temat coraz szybciej rozwijającej się w Polsce, na wielką skalę, hodowli przemysłowej zwierząt (na mięso, produkty mleczne i futra) oraz dwóm ekspertom z Brukseli: Andrzejowi Nowakowskiemu, ekspertowi ds. rolnictwa w Grupie Zieloni/WSE w Parlamencie Europejskim oraz Francesco Ajena z IPES-Food, Międzynarodowego Panelu Ekspertów nt. Zrównoważonych Systemów Żywnościowych, działającego od kilku lat na rzecz transformacji agroekologicznej w Europie. IPES-Food oracował propozycję jak taka transformacja mogłaby być wdrażana na poziomie Unii Europejskiej poprzez Wspólną Politykę Żywnościową. Chcieliśmy, aby Francesco Ajena przedstawił nam krótko raport, który został opracowany podczas trzyletniego procesu z udziałem ok. 400 interesariuszy: naukowców, rolników, aktywistów, samorządowców, przedsiębiorców, polityków i innych.

Jednak jakość techniczna połączenia okazała się niewystarczająca, więc po krótkim połączeniu z obydwoma ekspertami, musieliśmy się zadowolić video informacyjno-edukacyjnym ilustrującym czym jest Common Food Policy: https://www.youtube.com/watch?v=Np1Vo88313I&t=1s

Andrzej Nowakowski zapewnił, że Europarlamentarzyści skupieni w grupie Zieloni/WSE w pełni wspierają transformację systemu europejskiego rolnictwa w kierunku agroekologii, ale także wspierają prace IPES-Food i będą zabiegać o jak najszybsze wdrożenie Wspólnej Polityki Żywnościowej na poziomie Unii. Poinformował również, że prace nad Wspólną Polityką Rolną nie zostały zakończone i nowa Komisja Europejska i nowy Parlament Europejski będą musieli do nich wrócić.

Pełne nagranie z debaty : https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2083514968417261/

[Debata zorganizowana w ramach projektu międzynarodowego Green European Foundation „Fair and Healthy Food”,  w partnerstwie z Koalicją Żywa Ziemia, finansowana przez Green European Foundation ze środków Parlamentu Europejskiego dla Green European Foundation]

W ramach tego samego projektu Ewa Sufin-Jacquemart reprezentowała Fundację Strefa Zieleni i Koalicję Żywa Ziemia na Zielonej Letniej Szkole (Green Summer School) GEF w Macedonii Północnej, 8-9 września 2019 r.  w Ohrydzie, gdzie w ramach seminarium „Fair and Healthy Food” przedstawiła prezentację nt. „Agriculture in Poland before and after Poland’s accession to the European Union„: PP Presentation ESJ-Poland-Ohrid 2019.

Przy tej okazji Ewa Sufin-Jacquemart zrobiła wywiad z Aleksandarem Giorgjievskim, opublikowany na stronie Zielonych Wiadomości:   http://zielonewiadomosci.pl/tematy/rolnictwo/macedonia-polnocna-kraj-szczesliwych-krow-i-owiec/

W październiku 2019, w ramach europejskiej akcji Good Food Good Farming wydany dostał specjalnie na tę okazję skrócony numer Zielonych Wiadomości :Dobra Żywność Dobre Rolnictwo”: http://zielonewiadomosci.pl/numer/nr-033/

 

 

 

Paź01

Czy transformacja energetyczna w Polsce oznacza wzrost bezrobocia? – zapis debaty

Debata pt. Czy transformacja energetyczna w Polsce oznacza wzrost bezrobocia? odbyła się 10 września br. o godzinie 11:00. Transmitowana w czasie rzeczywistym na portalu chrońmyklimat.pl oraz na facebooku portalu i Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju. 

W debacie udział wzięli:

– Peter Sims, autor modelu pozwalającego wyliczyć zmiany w liczbie miejsc pracy w wyniku transformacji energetycznej, model użytkowany jest przez organizację Green House Think Tank z Wielkiej Brytanii. Informacje o modelu i organizacji można uzyskać pod linkiem: https://www.greenhousethinktank.org/climate-jobs.html

– Ewa Sufin-Jacquemart, prezeska Fundacji Strefa Zieleni zajmującej się promowaniem zielonej transformacji i działaniami na jej rzecz.

– Miłosława Stępień, prezeska Stowarzyszenia Akcja Konin, organizacji która zajmuje się kształtowaniem warunków dla transformacji gospodarczej regionu konińskiego. http://akcjakonin.pl/

– Krzysztof Kajetanowicz, reprezentant kancelarii prawnej Value Partner, która była autorem analizy „Gospodarcze efekty wstrzymania inwestycji w sektorze lądowej energetyki wiatrowej w województwie zachodniopomorskim”.

– Wojciech Szymalski, prezes Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju.

Debata zrealizowana była w ramach projektu Zielonej Fundacji Europejskiej GEF, w partnerstwie z think-tankiem Green House, UK i z Fundacją Strefa Zieleni, z funduszy Parlamentu Europejskiego dla Zielonej Fundacji Europejskiej, oraz w ramach projektu Make Europe Sustainable for All Instytutu nrz Ekorozwoju.

Peter Sims pokazał „lecące do nieba” w ostatnich dekadach wykresy różnych wskaźników społeczno-gospodarczych z ostatniego stulecia, a jednocześnie różnych  konsekwencji klimatycznych i środowiskowych. Figurują wśród nich wykresy wzrostu PKB i populacji oraz zużycia energii, ale także wykresy emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych, odłowów ryb, zwyżki kwasowości oceanów czy utraty lasów tropikalnych. Widać gołym okiem, że transformacja gospodarcza jest konieczna i bardzo pilna dla zrealizowania celu wskazanego przez IPCC pozostania w granicy +1,5*C wzrostu temperatury od początku ery przemysłowej, przede wszystkim transformacja energetyczna.

Polityka skierowana na wzrost miejsc pracy prowadzi do szybkiej transformacji, gdyż nie wiąże się tylko z rozwojem infrastruktury, a wymaga wysiłków dostosowawczych i edukacyjno-szkoleniowych  Dlatego warto udostępniać politykom takie symulacje jak ta, której dokonano.

Narzędzie obliczeń ilości miejsc pracy, jakie mogłaby stworzyć ambitna transformacja w najważniejszych sektorach, Green House Think Tank stworzył kilka lat temu dokonując kolejno obliczeń dla części Wielkiej Brytanii, a następnie, dzięki Zielonej Fundacji Europejskiej GEF, całej Wielkiej Brytanii, Irlandii i Węgier. W tym roku, dzięki GEF, w partnerstwie z Instytutem nrz Ekorozwoju i z Fundacją Strefa Zieleni dokonano podobnych obliczeń dla Polski.

Dotyczyły one kilku najważniejszych sektorów – odpady, budownictwo, transport, produkcja prądu oraz sektory wspierające, przede wszystkim edukacja i szkolenia. Obliczenia, oparte na wskaźnikach intensywności pracy w tych sektorach, dotyczyły okresu podstawowej transformacji do 2035 roku oraz efektu długofalowego do 2050 roku.

Założono transformację opartą na:

  • W sektorze energii: odejście od węgla ok. 2035 r., rozwoju produkcji energii z OZE (słońce, wiatr, geotermia), w tym bardzo dużym wzroście produkcji prądu kosztem produkcji ciepła, utrzymaniu istniejących i nowych instalacji, rozwoju sieci, zarządzaniu magazynowaniem i popytem;
  • W sektorze budownictwa: modernizacji energetycznej ulica po ulicy, termomodernizacji i instalacji OZE, przekwalifikowaniu pracowników sektora, lepszej konserwacji;
  • W sektorze transportu: programach współdzielenia aut, rozwoju transportu publicznego, poprawie infrastruktury rowerowej i pieszej, zapobiegawczym utrzymaniu dróg;
  • W sektorze odpadów: warsztatach naprawczych, dekonstrukcji zamiast rozbiórki, sortowaniu i odzyskiwaniu materiałów, utraconych miejscach pracy na wysypiskach.
  • W sektorach wspierających: edukacji i szkoleniach.

Mimo, iż przyjmowano konserwatywne hipotezy, otrzymano bardzo pozytywne wyniki, ponad 750 tysięcy miejsc pracy netto utworzonych w okresie transformacji do 2035 roku, a ponad 360 tysięcy długofalowo, w okresie 2035-2050. Oczywiście będą potrzebne intensywne działania wspierające o charakterze transformacyjnym i edukacyjnym, same w sobie tworzące w okresie przejściowym ponad 60 tys. miejsc pracy.

Prezentację Petera Simsa oraz debatę, która po niej nastąpiła, można odsłuchać w całości:

https://www.youtube.com/watch?v=njU3ODCql2s&feature=youtu.be

Podsumowanie wyników i metodologii można znaleźć tu: http://www.chronmyklimat.pl/wiadomosci/polityka-klimatyczna/miejsca-pracy-w-polsce-po-transformacie-energetycznej

Wywiad Ewy Sufin-Jacquemart z Peterem Simsem i Wojciechem Szymalskim można przeczytać w Zielonych Wiadomościach: https://zielonewiadomosci.pl/zw/gleboka-transformacja-proklimatyczna-nie-musi-byc-zrodlem-bezrobocia

The debate and the calculations of the number of jobs resulting from the Polish green transition were carried out as part of the project “Climate Jobs: Planning for a Green Transition”, organised by the Green European Foundation with the support of the Green House Think Tank, the Fundacja Strefa Zieleni and the Green Foundation Ireland, with the financial support of the European Parliament to the Green European Foundation. The Polish part of the project included a partnership of the Institute for Ecodevelopment (InE).

 

Cze26

Czyste środowisko? Jako obywatele UE mamy prawo.

Konferencję pod takim tytułem współorganizowaliśmy z Polskim Klubem Ekologicznym 29 marca br. w Krakowie. Było to na tyle ważne i ciekawe spotkanie, że mimo, iż upłynęło już trochę czasu, warto zrelacjonować jego przebieg i wnioski.

Debata była jedną z serii debat w pięciu miastach, pod wspólnym tytułem „Europa jakiej chcemy”. Cykl dotyczył Unii Europejskiej i różnych aspektów ochrony środowiska i przyrody.

Na krakowskiej AGH poznawaliśmy różne aspekty prawa do środowiska. Spotkanie miało przede wszystkim charakter edukacyjny i motywacyjny, miało na celu pokazać jak istotne są kwestie ochrony środowiska i jakie destrukcyjne i szkodliwe skutki ma brak jego poszanowania.

Gdy spotkaliśmy się pod koniec marca, w mediach mówiło się o kolejnej próbie ograniczenia uprawnień organizacji ekologicznych w postępowaniach administracyjnych dotyczących inwestycji, w imię „interesu ogólnego”…
 

Wystąpienia panelistów pokazały jak rabunkowa dla środowiska i przyrody gospodarka negatywnie wpływa na środowisko i na przyrodę, ale przede wszystkim na ludzi, ich zdrowie, samopoczucie i zdolność tych i przyszłych pokoleń do godnego życia. Stwierdzone to zostało ogólnie, ale też pokazane na konkretach: zachorowalność na nowotwory z powodu zanieczyszczeń środowiska i żywności (dr hab nauk med. Ewa Konduracka z UJ), wielkie zanieczyszczenie gleb i wód podziemnych w Bydgoszczy, nad Wisłą, na terenach po zakładach chemicznych Zachem (dr Dorota Pierri z AGH), systemowe niszczenie ekosystemów z pomocą specustawy drogowej (Radosław Ślusarczyk z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot|), wreszcie skutki łowiectwa na ptaki (Tomasz Zdrojewski, koalicja NiechŻyją!).

 

Mamy nadzieję, że uczestnicy tego spotkania jasno dostrzegli i zrozumieli dlaczego ludzie muszą mieć prawo do informacji o środowisku i współdecydowania o środowisku ich życia. Agata Szafraniuk przedstawiła pakiet praw obywateli do środowiska (jako praw człowieka czwartej generacji) wynikający z prawa międzynarodowego i europejskiego.

To prawo nie zawsze jest prawidłowo przestrzegane w naszym kraju, co zostało zilustrowane przed Radosława Ślusarczyka na konkretnych przykładach inwestycji drogowych.

 

Wiele jest jeszcze do zrobienia. Tomasz Zdrojewski z koalicji NiechŻyją! pokazał na przykładzie ptaków migrujących pokażemy, że wciąż potrzebujemy więcej Europy, potrzebujemy regulacji na poziomie unijnym, gdyż gatunki migrujące chronione w jednych krajach są zabijane i to masowo w innych.

Na konkretnych przykładach pokazaliśmy dlaczego, jeżeli troszczymy się o swoje zdrowie, samopoczucie i los naszych dzieci i przyrody, powinniśmy brać udział w wyborach do PE i wywierać presję na kandydatów i kandydatki, aby uwzględniali kwestie ochrony środowiska i przyrody w swoich zobowiązaniach wyborczych i przyszłych działaniach w PE.


Słowo wstępne wygłosił prof. Piotr Skubała: „Wkraczamy na planetarną terra incognita”.

Prelegentami byli: prof. Piotr Skubała (UŚ, Klub Myśli Ekologicznej ), Bart Saens, Eurodeputowany (video), prof. dr hab. n. med. Ewa Konduracka (UJ), dr inż. Dorota Pierri (AGH), Agata Szafraniuk (Client Earth Prawnicy dla Ziemi), Radosław Ślusarczyk (Pracownia nrz Wszystkich Istot), Tomasz Zdrojewski (koalicja NiechŻyją!)
Moderatorką była: Ewa Sufin-Jacquemart, Fundacja Strefa Zieleni, głównego organizatora PKE reprezentowała Maria Staniszewska.

zdjęcia: Jakub Palacz

Cze02

„Bliżej Europy” i zielonej polityki w Polsce – Zielony Letni Uniwersytet 2019

Piąty Zielony Letni Uniwersytet 2019 „Bliżej do Europy” odbył się w dniach 11-14 lipca w Ośnie Lubuskim i nikogo nie zawiódł.

Po Zielonym Letnim Uniwersytecie 2018 w pobliżu wschodniej granicy UE, tym razem „bliżej Europy”  150 „zielonych” działaczy spotkało się na piątym polskim ZLU 2019. Ośno Lubuskie to małe miasteczko liczące mniej niż pięć tysięcy mieszkańców, w pobliżu aglomeracji transgranicznej Słubice – Frankfurt (O), przedzielonych Odrą.

W imieniu Zarządu Zielonej Fundacji Europejskiej GEF (gospodarza tego i kilku innych zielonych uniwersytetów w Europie) oraz Fundacji Strefa Zieleni, edycję 2019 otworzyła Ewa Sufin-Jacquemart, która przypomniała cztery poprzednie ZLU i ich osiągnięcia w rozwijaniu sieci współpracy wokół zielonych wartości, Irene Hahn-Fuhr, dyrektorka Przedstawicielstwa Fundacji im. Heinricha Boella w Warszawie zaprezentowała imponujące działania swojej organizacji od zeszłego roku, a Marek Kossakowski, współprzewodniczący Partii Zieloni, wyjaśnił, dlaczego ZLU 2019 przybył do Ośna Lubuskiego: w ostatnich wyborach regionalnych Zieloni zdobyli tam 22,11% głosów, a w wyborach europejskich – 16,80%. Rozpoznawalność lokalnych zielonych aktywistów i aktywistek, zwłaszcza ich charyzmatycznego lidera Tomasza Aniśko, naukowca i działacza transgranicznego, jest powodem tego wyjątkowego wyniku. Zasłużyli na bycie gospodarzami tak wyjątkowego wydarzenia jak zielony uniwersytet.

ZLU 2019 odbył się w szczególnym momencie, gdy Unia Europejska ma już nowy Parlament Europejski. Wiemy już, że siły pro-europejskie nadal wyraźnie dominują, nie dając pola nacjonalistycznym populistom, ale dodatkowo nastąpiła „Zielona Fala” i frakcja Zieloni/Wolny Sojusz Europejski zyskała 25 nowych członków stając się czwartą co do wielkości grupą polityczną Parlamentu Europejskiego, większą niż lewica czy konserwatyści. Opowiedziała o tym w nagraniu video Ska Keller, współprzewodniczącą grupy Zieloni/WSE w PE, która streściła w skrócie sytuację w PE w danym momencie i przekazała poparcie Zielonym w Polsce.

Otwierająca debata plenarna dotyczyła oczywiście przyszłości Green Europe, czyli Zielonej przyszłości Europy, z udziałem Siergieja Lagodinskiego, nowego niemieckiego Eurodeputowanego, Zuzany Pavelkovej, współprzewodniczącej Federacji Młodych Zielonych Europejskich, Małgorzaty Tracz, współprzewodniczącej Partii Zieloni, Miriam Kennet, prezeski Green Economics Institute i Jamie Kendricka z Green European Journal. Prowadzili Maciej SłobodzianMiłosława Stępień z Rady Krajowej Partii Zieloni.  Wniosek z tej bardzo ciekawej debaty był jasny: wszystkie zielone struktury, organizacje i powiązane ruchy, zwłaszcza w Europie Wschodniej, muszą być w centrum walki o przemiany ekologiczne, społeczne i gospodarcze w UE, aby stawić czoła ogromnym wyzwaniom związanym z wielkim kryzysem klimatycznym, utratą różnorodności biologicznej, wyczerpywaniem zasobów nieodnawialnych, rosnących nierówności i niesprawiedliwości, osłabienia demokracji. Tworzenie sieci i współpraca to kluczowe słowa, musimy współpracować, mobilizować się, aktywnie uczestniczyć w ruchu społeczeństwa obywatelskiego na rzecz zmian, proponować wiarygodną alternatywę polityczną.

Ponieważ w Polsce występuje ogromny deficyt polityki klimatycznej i ekologicznej, kolejne debaty plenarne dotyczyły kryzysu klimatycznego i transformacji energetycznej, utraty różnorodności biologicznej oraz wspólnej polityki żywnościowej jako uzupełnienia tradycyjnej unijnej Wspólnej Polityki Rolnej.

Nie ma wątpliwości, że ZLU 2019 odniósł sukces: zebrał 150 uczestników, 80 kobiet i 70 mężczyzn, w tym 50 świetnych panelistów i panelistek, moderatorów i moderatorek z Polski, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Macedonii oraz ze struktur europejskich, będących częścią zielonej rodziny – polityków, think-tanków, mediów, młodych Zielonych, ale także zaproszonych naukowców oraz aktywistów organizacji, ruchów i koalicji społeczeństwa obywatelskiego: Młodzieżowego Strajku Klimatycznego, Extinction Rebellion, Strajku dla Ziemi, Koalicji Żywa Ziemia, Koalicji Ratujmy Rzeki, koalicji Więcej niż Energia, Koalicji Klimatycznej, kampanii NiechŻyją!, Polskiej Zielonej Sieci. Uczestniczyło też 13 dzieci w wieku od 6 do 15 lat. 

Nasi paneliści i panelistki, moderatorzy i moderatorki: https://docs.google.com/document/d/1IOERENKMBKHoWwuk57wHXKfPQkIUabkMXVDM96p8Pns/edit?usp=sharing

Odbyły się cztery debaty plenarne, trzy wykłady, dwa spotkania aktywistów, pięć warsztatów, dwa okrągłe stoły, trzy szkolenia, trzy panele, dwa pokazy filmu dokumentalnego „Human Energy” Adama Dzienisa, dwa spotkania ze wspaniałym „Marcinem z lasu”, Marcinem Kostrzyńskim, fotografem przyrody – jedno dla dzieci i jedno dla dorosłych, jeden spacer ekologiczny dla dzieci i rodzin z dr Martą Jermaczek-Sitak, siedem porannych i wieczornych wypraw przyrodniczych z eko-przewodniczkami, poza Martą były to dr Magdalena BartoszewiczMagdalena Mądrawska-Okołow, zwiedzanie w grupach ogrodu symbiotycznego Tomasza i Anny Aniśków, warsztat malarstwa dla dzieci z Jarosławem Malickim i na koniec zbiorowy happening „Big Jump” w  Odrze z akcesoriami produkowanymi przez dzieci. Wiele z tych wydarzeń było transmitowanych na żywo, niektóre zostały sfilmowane. Zarejestrowano wiele krótkich wywiadów z panelistami oraz wywiad z Sergeyem Lagodinskim do następnego numeru Zielonych Wiadomości. Będziemy stopniowo udostępniać materiały ze ZLU na naszej stronie internetowej i w mediach społecznościowych oraz na stronach partnerów.

Gościliśmy też sterniczki Koalicji Żywa Ziemia, które odbyły przy okazji ZLU spotkanie robocze z Christine Chemnitz z Fundacji im. Heinricha Boella oraz z Ewą Jakubowską-Lorenz z przedstawicielstwa fundacji w Warszawie.

Jak zwykle były z nami Zielone Wiadomości i ich redaktor naczelna Beata Nowak, tym razem z numerem gazety poświęconym prawom zwierząt, byli przedstawiciele Zielonych think-tanków, fundacji i partii z innych krajów i z poziomu europejskiego, było wielu Zielonych polityków i polityczek, aktywistów i aktywistek z Polski.

Zielony Letni Uniwersytet jest organizowany i dofinansowany przez Green European Foundation GEF i Fundację im. Heinricha Boella w Warszawie, przy wsparciu Fundacji Strefa Zieleni i finansowym wsparciu Parlamentu Europejskiego dla Green European Foundation. Jest skierowany przede wszystkim do aktywistów organizacji, ruchów i struktur działających na rzecz wartości uznawanych przez te fundacje.

PROGRAM  (w programie umieszczamy zdjęcia oraz linki do nagrań z poszczególnych wydarzeń):

Zdjęcia Beaty Nowak, Weroniki Bloch, Arkadiusza Gmurczyka i Anny Aniśko.

Czwartek 11.07

17:00 – 19:00 – Ośno Lubuskie, zielone miasto pogranicza – spotkanie z Zielonymi z Ośna Lubuskiego i z Michaelem Kurzwelly, założycielem „miasta” Słubfurt i „kraju” Nowa Ameryka

   

Piątek 12.07

9:00 – 9:30 Otwarcie Zielonego Letniego Uniwersytetu 2019


Komentarz Marka Kossakowskiego: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/668680493651109/

9:30 – 11:30  Czy Zielona Fala w Parlamencie Europejskim daje nadzieję na stawienie czoła zmianom klimatu, zmniejszenie nierówności i poprawę demokracji w UE? – debata

  

Wprowadzenie Ska Keller: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/861427437553894/

Komentarz Sergeya Lagodinskyego: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/1472486012894000/

Komentarz Zuzany Pavelkovej (FYEG): https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/381305435723001/

Nagranie debaty: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/691034961318111/  (1,5 tys. oglądających na koniec listopada 2019)

[Jest to część seminarium „W kierunku Europy, demokracji, ekologii” w partnerstwie z Fundacją im. Heinricha Boella w Warszawie]

11:45 – 13:30  Ratując klimat: transformacja energetyczna konieczna ale niewystarczająca – debata z udziałem: Radosława Gawlika (EKO-UNIA/Partia Zieloni), Krystyny Boczkowskiej (eks-CEO Bosch Polska/Partia Zieloni), Macieja Wereszyńskiego (Extinction Rebellion), Weroniki Bloch (film „Human Energy”), Tomasza Wojciechowskiego (Izba Gospodarki Obiegu Zamkniętego/Partia Zieloni), prowadzili: Piotr Trzaskowski (Fundacja im. Heinricha Boella Warszawa) i Urszula Zielińska (Partia Zieloni)

Komentarz po debacie Radosława Gawlika : https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2279772845439925/

Komentarz Tomasza Wojciechowskiego po debacie, o propozycji transformacji energetycznej Zielonych: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/624765361352582/

Radosław Gawlik mówi o tym co trzeba zrobić w odpowiedzi na kryzys klimatyczny: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/468400790680132/

Nagranie debaty: https://www.facebook.com/partiazieloni/videos/910984325933436/

14:30 – 16:15  6. Wielkie Wymieranie – czy Europa może mu zapobiec? – debata z udziałem:

prof. Piotra Skubały (Uniwersytet Śląski), Radosława Ślusarczyka (Pracownia nrz. Wszystkich Istot), prof. Grzegorza Gabrysia (Uniwersytet Zielona Góra), Artura Furdyny (Towarzystwo Przyjaciół Rzek Iny i Gowienicy / Koalicja Ratujmy Rzeki), prowadziła dr Marta Jermaczek-Sitak

„Kryzys bioróżnorodności jest równie ważny co kryzys klimatyczny” powiedział profesor Skubała i oczywiście się z nim zgadzamy. Tylko, że dziś ani jedno ani drugie nie mają w naszym Sejmie ani w Senacie reprezentacji pol

itycznej. Dlatego przyszedł czas na Zielonych.  W tej debacie poruszono wiele ważnych wątków. Polecamy ją odsłuchać w całości.

Nagranie debaty: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/458097628307737/

Polecamy również numer „Zielonych Wiadomości” o prawach zwierząt opracowany specjalnie na Zielony Letni Uniwersytet: http://zielonewiadomosci.pl/numer/031/

 

16:30 – 18:15  Od Wspólnej Polityki Rolnej do Wspólnej Polityki Żywności – panel

Video Olivier de Schutter: Video Olivie de Schutter

Video Common Food Policy: https://www.youtube.com/watch?v=Np1Vo88313I&t=1s

Nagranie debaty: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2083514968417261/

Późniejszy wywiad w „Zielonych Wiadomościach” z Aleksandarem Giorgjievskim, gościem z Macedonii Północnej: http://zielonewiadomosci.pl/tematy/rolnictwo/macedonia-polnocna-kraj-szczesliwych-krow-i-owiec/

Późniejsze wydanie specjalnie Zielonych Wiadomości „Dobra żywność dobre rolnictwo”: http://zielonewiadomosci.pl/numer/nr-033/

[Debata w ramach projektu międzynarodowego Green European Foundation „Fair and Healthy Food”,  w partnerstwie z Koalicją Żywa Ziemia]

20:00 – 21:00 Pasywne i ekologiczne budownictwo – wykład Jarosława Malickiego

   

Nagranie wykładu: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2034273540005837/

22:00 – film dokumentalny o spółdzielniach energetycznych „Human Energy”

Relacja po angielsku: https://humanenergy.in/green-summer-academy-in-osno-lubuskie/?fbclid=IwAR1b0ic8y1Apa4zh1jG0gKMIGYbMX9h9Dmn1G9-WZ0oL9rqeuc7PTruLGeU

Sobota 13.07 

Równolegle w czterech salach (tłumaczenie symultaniczne w Auli):

Aula s. języków s. warsztatowa s. debat
9:00 – 10:30

Odra a Bank Światowy – informacja

9:30 – 11:00

Platforma e-learningu GEF – szkolenie

9:30 – 11:00

Ekofeminizm – warsztat

9:30 – 11:00

Panel obywatelski – wykład

10:30 – 12:00

Informacja o Zielonych w UE

12:00 – 13:30

Energia jądrowa – wykład

 

11:15 – 13:00

Łowiectwo – okrągły stół

11:15 – 13:00

E-learning dla ruchów klimatycznych – warsztat

11:15 – 13:00

Mobilność w UE – świadectwo

14:00 – 15:45

Ekonomia zrównoważonego rozwoju – panel

14:00 – 15:45

Edukacja – panel

14:00 – 15:45

Kampania wyborcza – warsztat

14:00 – 15:45

Woda w mieście – wykład / warsztat

16:00 – 17:45

Zielone miasto w nacjonalistycznym regionie – okrągły stół

 

16:00 – 17:45

Platformy, koalicje– okrągły stół

16:00 – 17:45

Młodzi – aktywizm klimatyczny i zielony – warsztat

16:00 – 17:45

Polityka bezpieczeństwa – panel

1. [Bioróżnorodność] Czy łowiectwo jest konieczne i akceptowalne w czasach 6. Wielkiego Wymierania? – okrągły stół w partnerstwie z koalicją Niech Żyją! i Koalicją Żywa Ziemia, z gościnnym udziałem prof. Wernera Kratza, prowadziła Ewa Sufin-Jacquemart

2. [Woda, rzeki, mokradła]  Rzeka w mieście – wykład warsztatowy. dr inż. arch. Anny Januchty-Szostak (Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej). Prowadzenie: Izabela Zygmunt

3. [Woda, rzeki, mokradła]  Czas zatrzymać albo radykalnie zmienić odrzańskie projekty ochrony powodziowej finansowane przez Bank Światowy – informacja – Radek Gawlik (EKO-UNIA / Partia Zieloni), Ewa Leś, Sascha Maier (BUND)

4. [kobiety]  Czy ekofeminizm zmieni świat? – warsztat prowadzony przez Magdalenę Gałkiewicz (Łódzkie Dziewuchy / Partia Zieloni) i Aleksandrę Kołeczek (Ostra Zieleń / Partia Zieloni)

[Była to część seminarium „W kierunku Europy, demokracji, ekologii” w partnerstwie z Fundacją im. Heinricha Boella w Warszawie]

5. [ekonomia] „Czego klasyczna ekonomia nie uwzględnia i jak to kompensować dla zrównoważonego rozwoju?” – Uczestnicy-czki: Jamie Kendrick (Green European Journal), prof. Bożenaa Ryszawska (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu), dr Ewa Rumińska-Zimny (SGH / Kongres Kobiet), Miriam Kennet (Green Economics Institute), dr Ewa Jastrzębska (SGH), debata prowadzona przez Justynę Szambelan.

Polecamy artykuł Jamiego Kendricka: Pakt na rzecz jakości życia – i jego krytycy :https://www.greeneuropeanjournal.eu/pakt-na-rzecz-jakosci-zycia-i-jego-krytycy/

6. [bezpieczeństwo] Jaka powinna być polityka bezpieczeństwa Polski i Europy w dzisiejszym niestabilnym świecie? – panel z udziałem: Piotra NiemczykaWeroniki Grzebalskiej (doktorantka SNS PAN), prowadził: Maciej Józefowicz (Partia Zieloni)

7. [edukacja] „Jak edukować ludzi w szybko zmieniającym się świecie pełnym wyzwań?” – panel z dyskusją z udziałem Piotra DziałakaKrystyny Boczkowskiej, prowadziła Aleksandra Kretkowska (Partia Zieloni)

8. [mobilność w UE] „Jak zmienić kraj zamieszkania i nadal aktywnie uczestniczyć w życiu publicznym?” – świadectwa  Joanny Kamińskiej (radna zielonej partii Ecolo w Brukseli / Partia Zieloni) i Anny Czechowskiej (Agit-Polska/Zieloni niemieccy, Berlin), spotkanie prowadzone przez Urszulę Zielińską (Partia Zieloni)

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2361295514144855/

9. [demokracja obywatelska] „Europejski Panel Obywatelski – utopia czy konieczna ewolucja demokracji bezpośredniej” – wykład Marcina Gerwina z dyskusją

10. [energia] „Dlaczego Zieloni nie postrzegają energii jądrowej jako klimatycznej nadziei?” – warsztat prowadzony przez Marcina Harembskiego (Społeczny Monitor Atomowy) i Artura Wieczorka (Partia Zieloni)

11. [zielone narzędzia] „Poznajemy zieloną platformę e-learningu mygreenlearning.eu – szkolenie prowadzone przez Urszulę Sadłowską z Green European Foundation

12. [Zielone miasto] „Jak rozwijać zielone miasta w konserwatywno-nacjonalistycznym regionie/kraju a jak w sprzyjającym otoczeniu?” – warsztaty z niemieckimi i polskimi Zielonymi:  Josephine Assum (Stuttgart), Michael Schmelich (Dresden), Paweł Pomian (Wrocław), Arkadiusz Gmurczyk (Płock), prowadziła Aleksandra Kretkowska

Nagrania: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2296306830405510/

https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/1159595030897549/

Josephine Assum (Stuttgart)

13. [Zielona rodzina] Pytania i odpowiedzi dotyczące Europejskiej Partii Zielonych i Zielonych w Parlamencie Europejskim- Benedetta de Marte, doradca ds. politycznych w EPZ

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/798207930572953/

14. [spotkanie ad-hoc] Budżet węglowy w Warszawie, Borys Lewandowski

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/463919517720332/

11:00 – Marcin Kostrzyński – Spotkania z przyrodą  dla dzieci

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2333065306759110/

18:00 – Marcin Kostrzyński – Spotkania z przyrodą  dla dorosłych

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/473488816814910/

22:00 – film dokumentalny Adama Dzienisa o spółdzielniach energetycznych „Human Energy”

Wyjeżdżając z Ośna Lubuskiego autokarem w drogę powrotną do Warszawy, zajechaliśmy nad Odrę, tam gdzie pieszo można przejść ze Słubic do Frankfurtu nad Odrą, aby wziąć udział w europejskiej akcji „Big Jump” w obronie rzek. Wykorzystując piękne kartonowe malowane rzeczne istoty i napisy przygotowane na ZLU przez dzieci, pod kierunkiem Jarosława Malickiego, symbolicznie „wskoczyliśmy” do pięknej rzeki Odry: https://www.facebook.com/partiazieloni/videos/689662984832096/

UWAGA!  Na nasze zielone uniwersytety prowadzimy stałą kampanię crowdfundingową na stronie http://pomagam.pl/ZielonyUniwersytet, a w tej chwili zbieramy środki na ZLU 2019.  Za darowiznę co najmniej 50 zł można otrzymać nagrodę w postaci pięknego artystycznego t-shirtu (z bawełny organicznej i Fair Wear) z grafik naszej uczestniczki Eli Hołoweńko z serii „Ekofeminizm” lub Oli Wasilewskiej z grafiką „Żubrzyce, papieżyce”, a za co najmniej 20zł można dostać piękną przypinkę „Jestem eko-feministką” lub „Zostawcie nam rzeki” z pracami Eli Hołoweńko lub numer „Zielonych Wiadomości” nt. żywności, wsi i polityki rolnej albo angielskie wydanie Zielonych Wiadomości poświęcone katastrofie klimatycznej.

Zrób darowiznę na : http://pomagam.pl/ZielonyUniwersytet i wyślij informację na fundacja@strefazieleni.org jaki prezent chciał-a-byś od nas otrzymać.

     

 

 

 

This theme is brought to you by Salesforce CRM. Follow us Facebook Twiter RSS