WPR

Cze02

„Bliżej Europy” i zielonej polityki w Polsce – Zielony Letni Uniwersytet 2019

Piąty Zielony Letni Uniwersytet 2019 „Bliżej do Europy” odbył się w dniach 11-14 lipca w Ośnie Lubuskim i nikogo nie zawiódł.

Po Zielonym Letnim Uniwersytecie 2018 w pobliżu wschodniej granicy UE, tym razem „bliżej Europy”  150 „zielonych” działaczy spotkało się na piątym polskim ZLU 2019. Ośno Lubuskie to małe miasteczko liczące mniej niż pięć tysięcy mieszkańców, w pobliżu aglomeracji transgranicznej Słubice – Frankfurt (O), przedzielonych Odrą.

W imieniu Zarządu Zielonej Fundacji Europejskiej GEF (gospodarza tego i kilku innych zielonych uniwersytetów w Europie) oraz Fundacji Strefa Zieleni, edycję 2019 otworzyła Ewa Sufin-Jacquemart, która przypomniała cztery poprzednie ZLU i ich osiągnięcia w rozwijaniu sieci współpracy wokół zielonych wartości, Irene Hahn-Fuhr, dyrektorka Przedstawicielstwa Fundacji im. Heinricha Boella w Warszawie zaprezentowała imponujące działania swojej organizacji od zeszłego roku, a Marek Kossakowski, współprzewodniczący Partii Zieloni, wyjaśnił, dlaczego ZLU 2019 przybył do Ośna Lubuskiego: w ostatnich wyborach regionalnych Zieloni zdobyli tam 22,11% głosów, a w wyborach europejskich – 16,80%. Rozpoznawalność lokalnych zielonych aktywistów i aktywistek, zwłaszcza ich charyzmatycznego lidera Tomasza Aniśko, naukowca i działacza transgranicznego, jest powodem tego wyjątkowego wyniku. Zasłużyli na bycie gospodarzami tak wyjątkowego wydarzenia jak zielony uniwersytet.

ZLU 2019 odbył się w szczególnym momencie, gdy Unia Europejska ma już nowy Parlament Europejski. Wiemy już, że siły pro-europejskie nadal wyraźnie dominują, nie dając pola nacjonalistycznym populistom, ale dodatkowo nastąpiła „Zielona Fala” i frakcja Zieloni/Wolny Sojusz Europejski zyskała 25 nowych członków stając się czwartą co do wielkości grupą polityczną Parlamentu Europejskiego, większą niż lewica czy konserwatyści. Opowiedziała o tym w nagraniu video Ska Keller, współprzewodniczącą grupy Zieloni/WSE w PE, która streściła w skrócie sytuację w PE w danym momencie i przekazała poparcie Zielonym w Polsce.

Otwierająca debata plenarna dotyczyła oczywiście przyszłości Green Europe, czyli Zielonej przyszłości Europy, z udziałem Siergieja Lagodinskiego, nowego niemieckiego Eurodeputowanego, Zuzany Pavelkovej, współprzewodniczącej Federacji Młodych Zielonych Europejskich, Małgorzaty Tracz, współprzewodniczącej Partii Zieloni, Miriam Kennet, prezeski Green Economics Institute i Jamie Kendricka z Green European Journal. Prowadzili Maciej SłobodzianMiłosława Stępień z Rady Krajowej Partii Zieloni.  Wniosek z tej bardzo ciekawej debaty był jasny: wszystkie zielone struktury, organizacje i powiązane ruchy, zwłaszcza w Europie Wschodniej, muszą być w centrum walki o przemiany ekologiczne, społeczne i gospodarcze w UE, aby stawić czoła ogromnym wyzwaniom związanym z wielkim kryzysem klimatycznym, utratą różnorodności biologicznej, wyczerpywaniem zasobów nieodnawialnych, rosnących nierówności i niesprawiedliwości, osłabienia demokracji. Tworzenie sieci i współpraca to kluczowe słowa, musimy współpracować, mobilizować się, aktywnie uczestniczyć w ruchu społeczeństwa obywatelskiego na rzecz zmian, proponować wiarygodną alternatywę polityczną.

Ponieważ w Polsce występuje ogromny deficyt polityki klimatycznej i ekologicznej, kolejne debaty plenarne dotyczyły kryzysu klimatycznego i transformacji energetycznej, utraty różnorodności biologicznej oraz wspólnej polityki żywnościowej jako uzupełnienia tradycyjnej unijnej Wspólnej Polityki Rolnej.

Nie ma wątpliwości, że ZLU 2019 odniósł sukces: zebrał 150 uczestników, 80 kobiet i 70 mężczyzn, w tym 50 świetnych panelistów i panelistek, moderatorów i moderatorek z Polski, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Macedonii oraz ze struktur europejskich, będących częścią zielonej rodziny – polityków, think-tanków, mediów, młodych Zielonych, ale także zaproszonych naukowców oraz aktywistów organizacji, ruchów i koalicji społeczeństwa obywatelskiego: Młodzieżowego Strajku Klimatycznego, Extinction Rebellion, Strajku dla Ziemi, Koalicji Żywa Ziemia, Koalicji Ratujmy Rzeki, koalicji Więcej niż Energia, Koalicji Klimatycznej, kampanii NiechŻyją!, Polskiej Zielonej Sieci. Uczestniczyło też 13 dzieci w wieku od 6 do 15 lat. 

Nasi paneliści i panelistki, moderatorzy i moderatorki: https://docs.google.com/document/d/1IOERENKMBKHoWwuk57wHXKfPQkIUabkMXVDM96p8Pns/edit?usp=sharing

Odbyły się cztery debaty plenarne, trzy wykłady, dwa spotkania aktywistów, pięć warsztatów, dwa okrągłe stoły, trzy szkolenia, trzy panele, dwa pokazy filmu dokumentalnego „Human Energy” Adama Dzienisa, dwa spotkania ze wspaniałym „Marcinem z lasu”, Marcinem Kostrzyńskim, fotografem przyrody – jedno dla dzieci i jedno dla dorosłych, jeden spacer ekologiczny dla dzieci i rodzin z dr Martą Jermaczek-Sitak, siedem porannych i wieczornych wypraw przyrodniczych z eko-przewodniczkami, poza Martą były to dr Magdalena BartoszewiczMagdalena Mądrawska-Okołow, zwiedzanie w grupach ogrodu symbiotycznego Tomasza i Anny Aniśków, warsztat malarstwa dla dzieci z Jarosławem Malickim i na koniec zbiorowy happening „Big Jump” w  Odrze z akcesoriami produkowanymi przez dzieci. Wiele z tych wydarzeń było transmitowanych na żywo, niektóre zostały sfilmowane. Zarejestrowano wiele krótkich wywiadów z panelistami oraz wywiad z Sergeyem Lagodinskim do następnego numeru Zielonych Wiadomości. Będziemy stopniowo udostępniać materiały ze ZLU na naszej stronie internetowej i w mediach społecznościowych oraz na stronach partnerów.

Gościliśmy też sterniczki Koalicji Żywa Ziemia, które odbyły przy okazji ZLU spotkanie robocze z Christine Chemnitz z Fundacji im. Heinricha Boella oraz z Ewą Jakubowską-Lorenz z przedstawicielstwa fundacji w Warszawie.

Jak zwykle były z nami Zielone Wiadomości i ich redaktor naczelna Beata Nowak, tym razem z numerem gazety poświęconym prawom zwierząt, byli przedstawiciele Zielonych think-tanków, fundacji i partii z innych krajów i z poziomu europejskiego, było wielu Zielonych polityków i polityczek, aktywistów i aktywistek z Polski.

Zielony Letni Uniwersytet jest organizowany i dofinansowany przez Green European Foundation GEF i Fundację im. Heinricha Boella w Warszawie, przy wsparciu Fundacji Strefa Zieleni i finansowym wsparciu Parlamentu Europejskiego dla Green European Foundation. Jest skierowany przede wszystkim do aktywistów organizacji, ruchów i struktur działających na rzecz wartości uznawanych przez te fundacje.

PROGRAM  (w programie umieszczamy zdjęcia oraz linki do nagrań z poszczególnych wydarzeń):

Zdjęcia Beaty Nowak, Weroniki Bloch, Arkadiusza Gmurczyka i Anny Aniśko.

Czwartek 11.07

17:00 – 19:00 – Ośno Lubuskie, zielone miasto pogranicza – spotkanie z Zielonymi z Ośna Lubuskiego i z Michaelem Kurzwelly, założycielem „miasta” Słubfurt i „kraju” Nowa Ameryka

   

Piątek 12.07

9:00 – 9:30 Otwarcie Zielonego Letniego Uniwersytetu 2019


Komentarz Marka Kossakowskiego: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/668680493651109/

9:30 – 11:30  Czy Zielona Fala w Parlamencie Europejskim daje nadzieję na stawienie czoła zmianom klimatu, zmniejszenie nierówności i poprawę demokracji w UE? – debata

  

Wprowadzenie Ska Keller: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/861427437553894/

Komentarz Sergeya Lagodinskyego: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/1472486012894000/

Komentarz Zuzany Pavelkovej (FYEG): https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/381305435723001/

[Jest to część seminarium „W kierunku Europy, demokracji, ekologii” w partnerstwie z Fundacją im. Heinricha Boella w Warszawie]

11:45 – 13:30  Ratując klimat: transformacja energetyczna konieczna ale niewystarczająca – debata z udziałem: Radosława Gawlika (EKO-UNIA/Partia Zieloni), Krystyny Boczkowskiej (eks-CEO Bosch Polska/Partia Zieloni), Macieja Wereszyńskiego (Extinction Rebellion), Weroniki Bloch (film „Human Energy”), Tomasza Wojciechowskiego (Izba Gospodarki Obiegu Zamkniętego/Partia Zieloni), prowadzili: Piotr Trzaskowski (Fundacja im. Heinricha Boella Warszawa) i Urszula Zielińska (Partia Zieloni)

Komentarz po debacie Radosława Gawlika : https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2279772845439925/

Komentarz Tomasza Wojciechowskiego po debacie, o propozycji transformacji energetycznej Zielonych: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/624765361352582/

Radosław Gawlik mówi o tym co trzeba zrobić w odpowiedzi na kryzys klimatyczny: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/468400790680132/

14:30 – 16:15  6. Wielkie Wymieranie – czy Europa może mu zapobiec? – debata z udziałem:

prof. Piotra Skubały (Uniwersytet Śląski), Radosława Ślusarczyka (Pracownia nrz. Wszystkich Istot), prof. Grzegorza Gabrysia (Uniwersytet Zielona Góra), Artura Furdyny (Towarzystwo Przyjaciół Rzek Iny i Gowienicy / Koalicja Ratujmy Rzeki), prowadziła dr Marta Jermaczek-Sitak

„Kryzys bioróżnorodności jest równie ważny co kryzys klimatyczny” powiedział profesor Skubała i oczywiście się z nim zgadzamy. Tylko, że dziś ani jedno ani drugie nie mają w naszym Sejmie ani w Senacie reprezentacji politycznej. Dlatego przyszedł czas na Zielonych.  W tej debacie poruszono wiele ważnych wątków. Polecamy ją odsłuchać w całości.

Nagranie debaty: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/458097628307737/

16:30 – 18:15  Od Wspólnej Polityki Rolnej do Wspólnej Polityki Żywności – panel

Video Olivier de Schutter: Video Olivie de Schutter

Video Common Food Policy: https://www.youtube.com/watch?v=Np1Vo88313I&t=1s

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2083514968417261/

[Debata w ramach projektu międzynarodowego Green European Foundation „Fair and Healthy Food”,  w partnerstwie z Koalicją Żywa Ziemia]

20:00 – 21:00 Pasywne i ekologiczne budownictwo – wykład Jarosława Malickiego

   

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2034273540005837/

22:00 – film dokumentalny o spółdzielniach energetycznych „Human Energy”

Relacja po angielsku: https://humanenergy.in/green-summer-academy-in-osno-lubuskie/?fbclid=IwAR1b0ic8y1Apa4zh1jG0gKMIGYbMX9h9Dmn1G9-WZ0oL9rqeuc7PTruLGeU

Sobota 13.07 

Równolegle w czterech salach (tłumaczenie symultaniczne w Auli):

Aula s. języków s. warsztatowa s. debat
9:00 – 10:30

Odra a Bank Światowy – informacja

9:30 – 11:00

Platforma e-learningu GEF – szkolenie

9:30 – 11:00

Ekofeminizm – warsztat

9:30 – 11:00

Panel obywatelski – wykład

10:30 – 12:00

Informacja o Zielonych w UE

12:00 – 13:30

Energia jądrowa – wykład

 

11:15 – 13:00

Łowiectwo – okrągły stół

11:15 – 13:00

E-learning dla ruchów klimatycznych – warsztat

11:15 – 13:00

Mobilność w UE – świadectwo

14:00 – 15:45

Ekonomia zrównoważonego rozwoju – panel

14:00 – 15:45

Edukacja – panel

14:00 – 15:45

Kampania wyborcza – warsztat

14:00 – 15:45

Woda w mieście – wykład / warsztat

16:00 – 17:45

Zielone miasto w nacjonalistycznym regionie – okrągły stół

 

16:00 – 17:45

Platformy, koalicje– okrągły stół

16:00 – 17:45

Młodzi – aktywizm klimatyczny i zielony – warsztat

16:00 – 17:45

Polityka bezpieczeństwa – panel

1. [Bioróżnorodność] Czy łowiectwo jest konieczne i akceptowalne w czasach 6. Wielkiego Wymierania? – okrągły stół w partnerstwie z koalicją Niech Żyją! i Koalicją Żywa Ziemia, z gościnnym udziałem prof. Wernera Kratza, prowadziła Ewa Sufin-Jacquemart

2. [Woda, rzeki, mokradła]  Rzeka w mieście – wykład warsztatowy. dr inż. arch. Anny Januchty-Szostak (Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej). Prowadzenie: Izabela Zygmunt

3. [Woda, rzeki, mokradła]  Czas zatrzymać albo radykalnie zmienić odrzańskie projekty ochrony powodziowej finansowane przez Bank Światowy – informacja – Radek Gawlik (EKO-UNIA / Partia Zieloni), Ewa Leś, Sascha Maier (BUND)

4. [kobiety]  Czy ekofeminizm zmieni świat? – warsztat prowadzony przez Magdalenę Gałkiewicz (Łódzkie Dziewuchy / Partia Zieloni) i Aleksandrę Kołeczek (Ostra Zieleń / Partia Zieloni)

[Była to część seminarium „W kierunku Europy, demokracji, ekologii” w partnerstwie z Fundacją im. Heinricha Boella w Warszawie]

5. [ekonomia] „Czego klasyczna ekonomia nie uwzględnia i jak to kompensować dla zrównoważonego rozwoju?” – Uczestnicy-czki: Jamie Kendrick (Green European Journal), prof. Bożenaa Ryszawska (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu), dr Ewa Rumińska-Zimny (SGH / Kongres Kobiet), Miriam Kennet (Green Economics Institute), dr Ewa Jastrzębska (SGH), debata prowadzona przez Justynę Szambelan.

Polecamy artykuł Jamiego Kendricka: Pakt na rzecz jakości życia – i jego krytycy :https://www.greeneuropeanjournal.eu/pakt-na-rzecz-jakosci-zycia-i-jego-krytycy/

6. [bezpieczeństwo] Jaka powinna być polityka bezpieczeństwa Polski i Europy w dzisiejszym niestabilnym świecie? – panel z udziałem: Piotra NiemczykaWeroniki Grzebalskiej (doktorantka SNS PAN), prowadził: Maciej Józefowicz (Partia Zieloni)

7. [edukacja] „Jak edukować ludzi w szybko zmieniającym się świecie pełnym wyzwań?” – panel z dyskusją

8. [mobilność w UE] „Jak zmienić kraj zamieszkania i nadal aktywnie uczestniczyć w życiu publicznym?” – świadectwa  Joanny Kamińskiej (radna zielonej partii Ecolo w Brukseli / Partia Zieloni) i Anny Czechowskiej (Agit-Polska/Zieloni niemieccy, Berlin), spotkanie prowadzone przez Urszulę Zielińską (Partia Zieloni)

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2361295514144855/

9. [demokracja obywatelska] „Europejski Panel Obywatelski – utopia czy konieczna ewolucja demokracji bezpośredniej” – wykład Marcina Gerwina z dyskusją

10. [energia] „Dlaczego Zieloni nie postrzegają energii jądrowej jako klimatycznej nadziei?” – warsztat prowadzony przez Marcina Harembskiego (Społeczny Monitor Atomowy) i Artura Wieczorka (Partia Zieloni)

11. [zielone narzędzia] „Poznajemy zieloną platformę e-learningu mygreenlearning.eu – szkolenie prowadzone przez Urszulę Sadłowską z Green European Foundation

12. [Zielone miasto] „Jak rozwijać zielone miasta w konserwatywno-nacjonalistycznym regionie/kraju a jak w sprzyjającym otoczeniu?” – warsztaty z niemieckimi i polskimi Zielonymi:  Josephine Assum (Stuttgart), Michael Schmelich (Dresden), Paweł Pomian (Wrocław), Arkadiusz Gmurczyk (Płock), prowadziła Aleksandra Kretkowska

Nagrania: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2296306830405510/

https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/1159595030897549/

Josephine Assum (Stuttgart)

13. [Zielona rodzina] Pytania i odpowiedzi dotyczące Europejskiej Partii Zielonych i Zielonych w Parlamencie Europejskim- Benedetta de Marte, doradca ds. politycznych w EPZ

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/798207930572953/

14. [spotkanie ad-hoc] Budżet węglowy w Warszawie, Borys Lewandowski

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/463919517720332/

11:00 – Marcin Kostrzyński – Spotkania z przyrodą  dla dzieci

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/2333065306759110/

18:00 – Marcin Kostrzyński – Spotkania z przyrodą  dla dorosłych

Nagranie: https://www.facebook.com/FundacjaStrefaZieleni/videos/473488816814910/

22:00 – film dokumentalny Adama Dzienisa o spółdzielniach energetycznych „Human Energy”

UWAGA!  Na nasze zielone uniwersytety prowadzimy stałą kampanię crowdfundingową na stronie http://pomagam.pl/ZielonyUniwersytet, a w tej chwili zbieramy środki na ZLU 2019.  Za darowiznę co najmniej 50 zł można otrzymać nagrodę w postaci pięknego artystycznego t-shirtu (z bawełny organicznej i Fair Wear) z grafik naszej uczestniczki Eli Hołoweńko z serii „Ekofeminizm” lub Oli Wasilewskiej z grafiką „Żubrzyce, papieżyce”, a za co najmniej 20zł można dostać piękną przypinkę „Jestem eko-feministką” lub „Zostawcie nam rzeki” z pracami Eli Hołoweńko lub numer „Zielonych Wiadomości” nt. żywności, wsi i polityki rolnej albo angielskie wydanie Zielonych Wiadomości poświęcone katastrofie klimatycznej.

Zrób darowiznę na : http://pomagam.pl/ZielonyUniwersytet i wyślij informację na fundacja@strefazieleni.org jaki prezent chciał-a-byś od nas otrzymać.

     

 

 

 

Lut27

Zielona wizja Wspólnej Polityki Rolnej UE

Trwa proces przygotowania reguł Wspólnej Polityki Rolnej po 2020 roku.  Czterdzieści europejskich Zielonych partii skupionych w Europejskiej Partii Zielonych wypracowało razem rezolucję ilustrującą Zieloną wizję przyszłej WPR, która powinna de facto zostać rozszerzona i stać się Wspólną Polityką Żywnościową. Rezolucę tą, zatytułowaną „Inna wizja Wspólnej Polityki Rolnej: budowa uczciwych, sprawiedliwych społecznie, przyjaznych dla środowiska, zdrowych i opiekuńczych systemów żywnościowych i rolniczych w Europie i na świecie” (A different vision of CAP: building food and farming systems that are fair, socially just, environmentally aware, healthy and caring across Europe and the world) przyjęła Rada EPZ w listopadzie 2017 roku w Karlstad. Podpisujemy się pod każdym zdaniem tej rezolucji :

Rada Europejskiej Partii Zielonych, Karlstad, 24-26 listopada 2017

Rezolucja EPZ

Inna wizja Wspólnej Polityki Rolnej: budowa uczciwych, sprawiedliwych społecznie, przyjaznych dla środowiska, zdrowych i opiekuńczych systemów żywnościowych i rolniczych w Europie i na świecie

40 procent budżetu EU przeznacza się na Wspólną Politykę Rolną, toteż decyzje co do tego, jakie promować systemy i praktyki rolnicze, bezpośrednio wpływają na kształt systemu żywnościowego Unii. Sposób prowadzenia rolnictwa ma ogromny wpływ i na społeczeństwo, i na środowisko zarówno w Unii, jak i poza nią. Wspólna Polityka Rolna  była dotąd prowadzona głównie w oparciu o paradygmat produkcji, stosowny do naglących potrzeb odziedziczonych z okresu po II wojnie światowej, dziś jednak kompletnie przestarzały. Właśnie dlatego nalegamy, aby przyjąć inną wizję WPR.

W naszej wizji kluczowe wyzwania stojące przed przyszłą polityką żywnościową to:

  • złagodzenie zmian klimatycznych i adaptacja do nich
  • zagwarantowanie spójności z Celami Zrównoważonego Rozwoju
  • zagwarantowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych
  • unikanie negatywnego wpływu na wodę, glebę i powietrze
  • redukcja udziału środków chemicznych, jak pestycydy i nawozy sztuczne, a także antybiotyków
  • uporanie się z problemem wkładu rolnictwa w utratę bioróżnorodności, powstawanie kwaśnych deszczów i eutrofizację
  • zapewnienie dobrostanu zwierząt i ograniczenie spożycia mięsa, a tym samym jego wpływu na zużycie zasobów, zdrowie i  zmiany klimatu
  • zapewnienie dostępności ziemi dla drobnych rolników
  • stworzenie tętniących życiem środowisk wiejskich
  • zapewnienie rolnikom sprawiedliwych zarobków i zmniejszenie nierówności między państwami członkowskimi i regionami
  • wspieranie zdrowia publicznego poprzez właściwą jakość żywności dla wszystkich
  • unikanie marnowania żywności
  • zagwarantowanie suwerenności żywieniowej
  • wspieranie zdrowego europejskiego pierwszego sektora gospodarki.

Nie wolno polaryzować rolnictwa poprzez podział ziemi na obszary postrzegane jako produktywne i nieproduktywne. Przeciwnie, musimy wprowadzić spójny system żywnościowy, który wyrównywałby nierówności i dystrybuował produktywność poza tereny najbardziej faworyzowane.

W ramach wieloletniego planu finansowego na lata 2014-2020 na Wspólną Politykę Rolną przeznaczono  408 miliardów 31 milionów euro, z czego największą część  przekazano na pierwszy filar, aby bezpośrednio wspierać dochody rolników. Niestety, dopłaty są przyznawane wszystkim rolnikom, bez względu na rodzaj ich działalności. Na działania środowiskowe i klimatyczne przeznacza się mniej niż 30 procent unijnych wydatków na rolnictwo. Inwestycje w systemy rolnictwa ekologicznego to zaledwie 1,5 procent. To niepokojące, że rolnictwo przemysłowe, prowadzące do społecznej destrukcji i katastrofy w zakresie bioróżnorodności, miałoby w takim stopniu korzystać z funduszy WPR. Budżet należy przeorientować, tak by w większym stopniu korzystało z niego rolnictwo ekologiczne i krótkie łańcuchy żywnościowe.

Europejski model rolnictwa ma kolosalny wpływ na nasze środowisko: w tej chwili rolnictwo UE odpowiada za 10,35% łącznych emisji  gazów cieplarnianych w krajach Unii i zużywa 44% poboru wody. Skażenie pestycydami i nawozami sztucznymi jest podstawową przyczyną złej jakości wody i znacznego spadku liczebności owadów odpowiedzialnych za zapylanie naszych zbiorów, np. pszczół. W ciągu ostatnich 100 lat utraciliśmy około 75% genetycznej różnorodności upraw – poprzez zaniechanie wielu lokalnych odmian na rzecz genetycznie zuniformizowanych. 75% światowej produkcji żywności pochodzi dziś z zaledwie 12 roślin uprawnych i 5 gatunków zwierząt. Likwidując naturalne siedliska na rzecz intensywnych monokultur, Europa traci co roku 970 milionów ton gleby. Około 88 milionów ton żywności – albo 20% rocznej produkcji żywności – marnuje się dziś w UE, co szacunkowo kosztuje 143 miliardy euro.

Europejskie rolnictwo ma także ogromny wpływ na nasze społeczeństwo. Deregulacja rynku sprawiła że rolnicy zostali wystawieni na rynkową chwiejność. W latach 2003-2013 zniknęło co czwarte  gospodarstwo. Ten trend nasilił się w efekcie WPR, promującej gospodarstwa coraz większe i coraz bardziej wyspecjalizowane. Możliwości zatrudnienia w sektorze maleją. Równocześnie w 2015 roku 43 miliony obywateli UE (8,5 %) co drugi dzień nie mogło sobie pozwolić na dobrej jakości posiłek. Skażenie pestycydami, szerokie stosowanie antybiotyków w hodowli zwierząt i niezrównoważenie pod względem wartości odżywczych rodzą problemy w zakresie zdrowia publicznego, a tym samym dodatkowe koszty opieki zdrowotnej dla obywateli Europy.

Jeśli Europa nie zrobi zdecydowanego kroku w stronę stworzenia zrównoważonego systemu żywnościowego, koszty płacone przez wszystkich europejskich obywateli będą nadal rosły. Nowa Wspólna Polityka Rolna musi wyjść naprzeciw zarówno bieżącym, jak i przyszłym wyzwaniom.

Żądamy przejrzystych i ambitnych negocjacji w sprawie reformy WPR, takich, które zapewnią mocne polityczne mandaty i możliwość zaangażowania dla wszystkich współ-legislatorów. Wpływ agrobiznesu i ponadnarodowych spółek agrochemicznych musi zostać ograniczony. Negocjacje muszą być prowadzone w interesie publicznym, dając w rezultacie pozytywną wizję, w której zysk należałby do rolniczych społeczności, a nie do garstki prywatnych udziałowców. Wreszcie nalegamy, aby Unia podtrzymywała i podnosiła standardy co do wysokiej jakości żywności, zamiast uczestniczyć w wyścigu do dna, który często jest rezultatem umów o wolnym handlu, wprowadzonych pod wpływem neoliberalnych procesów ekonomicznych.

Co więcej – reforma WPR jest potrzebna, uważamy jednak, że reformowanie sektora rolnego bez reformy całego systemu żywnościowego będzie nieskuteczne. Nie zdołamy dokonać zmiany w stronę zrównoważonego rolnictwa, jeśli nie rozszerzymy perspektywy – z rolnictwa na systemy żywnościowe. Właśnie dlatego popieramy pomysł, aby podjąć debatę wykraczającą poza WPR, zmierzającą do stworzenia Wspólnej Polityki Żywnościowej.

Oto nasze żądania co do reformy WPR:

  1. Aktualizacja celów WPR: żądamy, aby zaktualizowano cel ogólny. Nowa WPR musi gwarantować zrównoważoną, zdrową i lokalną żywność dla wszystkich Europejczyków. Długofalowym celem powinno być osiągnięcie kompletnej transformacji agroekologicznej, obejmującej 100% produkcji ekologicznej i pełną suwerenność żywnościową dla wszystkich Europejczyków bazującą na elastycznym imporcie i sprawiedliwym handlu
  2. Zmiana charakteru bezpośrednich płatności, tak by obejmowały także model rolnictwa ekologicznego i agroekologii: agroekologia to sposób na to, by zmienić nasze rolnictwo w sektor odpowiedzialny środowiskowo i społecznie, zdolny do stawienia czoła bieżącym wyzwaniom. Dotacje WPR muszą bazować na rezultatach, w powiązaniu z takim kryteriami jak dostarczanie wysokiej jakości miejsc pracy, poprawa jakości gleby i wody oraz zwiększanie bioróżnorodności. Płatności muszą w jasny sposób dawać pierwszeństwo gospodarstwom działającym według zasad rolnictwa ekologicznego i agroekologii (patrz Aneks I i II).
  3. Przywrócenie równowagi między filarem 1 i 2: należy zabronić transferów z filaru 2 do 1, przyznając jasny strategiczny priorytet filarowi 2. Płatności w ramach filaru 2 muszą bazować raczej na rezultatach niż na specyficznych metodach. Terytorialność filaru 1 musi być wzmocniona poprzez zmianę systemu dopłat z bazującego na liczbie hektarów na taki, który daje priorytet usługom ekosystemowym.
  4.  Uczynienie rolnictwa opłacalnym: rolnicy powinni być w stanie osiągać rozsądny dochód poprzez uczciwe ceny, które przewyższają koszty produkcji. Należy promować autonomię rolników i ich niezależność od środków produkcji. Musimy złagodzić niepewność dla rolników poprzez system zarządzania dostawami, który dopasowywałby dostawy do zapotrzebowania w ramach Unii, tak by uniknąć kryzysu niezbalansowanego rynku. WPR musi dążyć do utrzymania jak największej liczby gospodarstw i zapewnienia sprawiedliwego dochodu ich właścicielom i pracownikom. WPR musi umożliwić i wspierać połączenie rolnictwa z innymi usługami przynoszącymi zyski, jak produkcja zrównoważonej energii czy ekoturystyka.
  5. Skrócenie łańcuchów żywnościowych: specjalne wsparcie musi być przyznane dla żywności lokalnej. Produkcja z przeznaczeniem do konsumpcji lokalnej powinna mieć większy udział w dotacjach bezpośrednich. Przepisy prawne powinny wspomagać drobnych rolników w produkcji żywności, jej przetwarzaniu i sprzedaży bezpośredniej.
  6. Prowadzenie polityki „nie szkodzić”: zewnętrzne skutki WPR dla krajów rozwijających się powinny być znacząco zredukowane i monitorowane. Europejska produkcja przeznaczona do konsumpcji miejscowej powinna być uprzywilejowana w stosunku do tej na eksport. Dopłaty, które faworyzują eksport, nawet pośrednio, muszą być zredukowane. Utrzymywanie WPR jako polityki na szczeblu unijnym pomoże w negocjowaniu zasad importu/eksportu, które będą faworyzowały rolnictwo odpowiedzialne ekologicznie i społecznie i takież społeczeństwa oraz ludzi pracujących w sektorze rolnym.
  7. Zmniejszenie zależności UE od białka: należy wzmocnić proteinową autonomię UE poprzez zredukowanie produkcji mięsa i nabiału, zwłaszcza w nastawionych na eksport gospodarstwach intensywnych, oraz poprzez wzrost produkcji białka roślinnego. Żądamy wprowadzenia proteinowej strategii, w ramach której importowana soja, napędzająca grabież ziemi i destrukcję tropikalnych lasów i sawann, zostanie zastąpiona krajowymi roślinami strączkowymi uprawianymi w ramach dłuższych płodozmianów na całej ziemi ornej, co będzie stymulowało lokalne i regionalne rynki żywnościowe. Należy traktować priorytetowo wypas pastwiskowy.
  8. Stosowanie zasady ostrożności: zasadę ostrożności (art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu UE) w odniesieniu do środków chemicznych używanych w rolnictwie należy stosować bardziej rygorystycznie wobec substancji, które mogą zagrażać zdrowiu ludzi lub ekosystemów; wprowadzenie ekologicznego podatku poprzez zniesienie pomocy z funduszy WPR dla nawozów mineralnych i pestycydów; likwidacja dopłat do upraw GMO oraz hodowli zwierząt karmionych paszą z GMO.
  9. Wprowadzenie standardów produkcji: należy ustalić bardziej spójne standardy produkcji, uwzględniające zrównoważony charakter produkcji, lokalne tradycje, zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan zwierząt, ukierunkowane na tworzenie zamkniętych cykli żywieniowych, oraz promować standardy, które faworyzują małe gospodarstwa ekologiczne, a nie rolnictwo przemysłowe. Państwa członkowskie powinny mieć prawo do kompensowania rolnikom wyższych kosztów spowodowanych stosowaniem środków i działań, które wykraczają poza regulacje unijne.
  10. Wspieranie małych gospodarstw: należy chronić rolników przed nieuczciwą konkurencją narzuconą przez międzynarodowy handel; obowiązek wyższych dotacji za pierwsze hektary/akry (stosownie do średniej krajowej).
  11. Zapewnienie dostępu młodym: WPR powinna oferować młodym i nowym rolnikom możliwość pomocy w zakupie ziemi i rozpoczęciu działalności. Należy uprościć biurokrację, aby ułatwić zmianę pokoleniową w gospodarstwach.
  12. Zapewnienie równości płci: uznając kobiety za siłę napędową rozwoju działalności innowacyjnej, WPR powinna wspierać kobiety w regionach wiejskich, między innymi poprzez dostarczanie usług społecznych i bodźców specjalnych, które zachęcałyby je do brania udziału w procesach decyzyjnych, zwłaszcza w ramach programu LEADER.
  13. Zachowywanie ostrożności wobec lobby rolnictwa precyzyjnego, wielkich zbiorów danych i maszynowego: pomimo że istnieje spory zakres możliwości dla nowych technologii, jak modele predykcyjne służące do prognozowania załamań pogody i plag szkodników i stosownie do tego planowania pracy i działań w gospodarstwie, musimy mieć świadomość istnienia dość jawnych celów lobbistów na rzecz „innowacji” i „wielkich zbiorów danych”. Rozwój nowych technik – wielkich zbiorów danych czy rolnictwa precyzyjnego – musi być transparentny, otwarty i odbywać się z udziałem rolników, tak aby zapewnić im autonomię.
  14. Wspieranie badań i nauczania: nauczanie praktyk agroekologicznych musi być obowiązkowe w rolniczym szkolnictwie zawodowym i promowane w ramach Systemu Doradztwa Rolniczego. UE powinna wdrożyć strategię ułatwiania transferu wiedzy od rolnika do rolnika i poprzez finansowany ze środków publicznych system doradztwa oraz badań z udziałem rolników. Za pośrednictwem Europejskiego Partnerstwa na rzecz Innowacji, które łączy naukowców, rolników i innych praktyków, należy testować i rozpowszechniać techniki agroekologiczne, stosując podejście uczestniczące i bazujące na społeczności.
  15. Finansowanie transformacji: rolnicy, którzy decydują się na podjęcie kroków w stronę transformacji agroekologicznej, powinni uzyskać finansową zachętę. Narzędzia bazujące na ubezpieczeniach nie są właściwym rozwiązaniem i nie powinny być finansowanie z funduszy WPR.
  16. Zadbanie o spójność WPR z innymi politykami: cele WPR muszą być skoordynowane z rozwojem obszarów wiejskich, rozwojem regionalnym i innymi powiązanymi programami. WPR musi być także spójna z celami w zakresie ochrony środowiska naturalnego, zrównoważonego zarządzania zasobami wody, gospodarki obiegu zamkniętego, zdrowia publicznego oraz międzynarodowej współpracy i rozwoju, a także z prewencją i łagodzeniem skutków zmian klimatycznych. Poszanowanie praw człowieka i praw socjalnych powinno być warunkiem otrzymania dopłat WPR. Aby zapewnić większą spójność pomiędzy politykami a poziomami zarządzania, właściwe Komisje Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej oraz Dyrekcje Generalne Komisji Europejskiej muszą być zaangażowane w proces reform.
  17. Promocja używania i wymiany lokalnych nasion: promowanie lokalnych nasion oraz ułatwianie ich wymiany i obiegu jest sprawą zasadniczą. Za pośrednictwem Filaru 2 muszą być ustanowione bodźce dla lokalnych, starych odmian nasion, właściwych dla danego typu gleby. Należy wspierać rozwój odmian nasion i ras zwierząt lepiej zaadaptowanych do metod produkcji przyjaznych dla środowiska, oraz zachęcać do hodowli lokalnych, tradycyjnych ras zwierząt.
  18. Zapewnienie dobrostanu zwierząt: przy przyznawaniu dopłat WPR dla farm zwierzęcych muszą być stosowane ostrzejsze kryteria. Transport zwierząt musi być ograniczony, a podmioty gwałcące tę zasadę – karane przez zawieszenie pomocy WPR. Nieprzekraczalne maksimum odległości od gospodarstwa do rzeźni powinno wynosić 300 km (4 godz. drogi). Należy przyznać priorytet dla wypasania zwierząt hodowlanych poprzez lepsze targetowanie dopłat bezpośrednich. Transport żywych zwierząt musi być starannie regulowany. Należy promować metody hodowli, które poprawiają zdrowie i dobrostan zwierząt i tym samym zmniejszają potrzebę stosowania środków leczniczych. Stosowanie antybiotyków musi być ściśle regulowane, tak by nie wytwarzać odporności bakterii na antybiotyki. Podporządkowanie się tym regulacjom musi być warunkiem otrzymania pomocy z funduszy WPR.
  19. Ostrożność co do produkcji energii z biomasy: dopłaty WPR i bodźce co do energii odnawialnej nie powinny zachęcać do produkcji bioenergii, jeśli ma to negatywny wpływ na środowisko i wykorzystanie ziemi.
  20. Wprowadzenie pułapu dopłat: należy wprowadzić pułap dopłat w wys. 50 tysięcy euro. Mógłby on być przekroczony w wypadku, gdy gospodarstwo zatrudnia dużą liczbę pracowników lub ma znaczące osiągnięcia środowiskowe i socjalne. Należy wprowadzić stosowne procedury, aby zapobiec obchodzeniu tych reguł (np. dzielenia ziemi, aby spełnić warunki przepisu).
  21. Uproszczenie: jesteśmy za uproszczeniem Wspólnej Polityki Rolnej, choć w innym sensie, niż rozumie to Komisja. Jesteśmy przeciwko renacjonalizacji WPR, bo tylko pogłębiłoby to narastające wśród rolników UE poczucie niesprawiedliwej konkurencji. Zamiast tego żądamy zredukowania biurokracji i większej klarowności i przejrzystości procedur WPR.
  22. Przeznaczenie większych funduszy na monitoring: aby móc weryfikować, czy proponowana w tej rezolucji warunkowość pomocy z funduszy WPR jest rzeczywiście stosowana, żądamy stworzenia europejskiego systemu monitoringu (na poziomie UE) farm i producentów, otrzymujących pomoc UE. Należy także powołać europejski zespół badawczy, który monitorowałby skuteczność działań pro-środowiskowych. Aby umożliwić ewaluację, trzeba zdefiniować cele główne, cele pośrednie i konkretne wskaźniki.

ANEKS I

Pięć zasad, które charakteryzują system rolnictwa ekologicznego (Altieri, 2002):

  1. Recykling biomasy i balansowanie przepływu składników odżywczych oraz ich dostępności
  2. Zapewnianie warunków glebowych przyjaznych dla wzrostu roślin poprzez zwiększanie ilości materii organicznej
  3. Minimalizowanie strat promieniowania słonecznego, wody i składników odżywczych poprzez zarządzanie mikroklimatem i pokrywą glebową oraz odzyskiwanie wody deszczowej
  4. Zwiększanie dywersyfikacji biologicznej i genetycznej na ziemi uprawnej
  5. Zwiększanie korzystnych interakcji biologicznych i minimalizowanie użycia pestycydów

ANEKS II

Zasady zarządzania ziemią w rolnictwie ekologicznym wymienione przez Międzynarodową Federację Ruchów na rzecz Rolnictwa Organicznego (International Federation of Organic Agriculture Movements – IFOAM):

Aspekty środowiskowe:

Dobra jakość wody i powietrza – redukcja zagęszczenia zwierząt, zarządzanie obornikiem i używanie wyłącznie substancji, które mają ograniczony wpływ  na ekosystem rolny;

Wysoka bioróżnorodność na terenie gospodarstwa – zachowywanie wysokiego poziomu różnorodności biologicznej, aby wspierać właściwe funkcjonowanie ekosystemu rolnego i usług ekosystemowych;

Długoterminowo stabilne gleby – tworzenie i zarządzanie urodzajnością gleby i jej biologiczną aktywnością, zarazem maksymalizując recykling składników odżywczych i materii organicznej;

Łagodzenie zmian klimatycznych i adaptacja do nich – przyczynianie się do pochłaniania węgla, redukowanie zużycia energii, optymalizowanie płodozmianów i agroleśnictwo.

Aspekty społeczno-ekonomiczne:

Zróżnicowanie systemu rolnictwa – zachowywanie i rozwój genetycznych zasobów gospodarstw poprzez wprowadzanie i utrzymywanie zróżnicowanego wachlarza upraw i gatunków zwierząt;

Wysoki poziom dobrostanu zwierząt – zapewnianie zwierzętom gospodarskim diety i warunków życia, które odzwierciedlają ich ekologiczną rolę i umożliwiają im wyrażanie naturalnych zachowań;

Estetyczny i odporny krajobraz – ochrona i rozwój zróżnicowanego kulturowo i biologicznie krajobrazu i zapewnienie publicznego dostępu do niego;

Kapitał społeczny – przyczynianie się do rozwoju zatrudnienia i gospodarki wiejskiej oraz interakcje z lokalną społecznością.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fundacja Strefa Zieleni – działamy na rzecz trwałego, zrównoważonego rozwoju Follow us Facebook Twiter RSS